Tijdelijk onttrekkingsverbod grondwater natte landnatuur
Tijdelijk onttrekkingsverbod grondwater natte landnatuur
De regen van de afgelopen dagen en de neerslag die nog wordt verwacht, zijn helaas niet voldoende om de lage grondwaterstanden in het werkgebied van Waterschap Vallei en Veluwe te herstellen. Door de hoge temperaturen, weinig neerslag en de lage aanvoer van water de afgelopen tijd is er een watertekort en worden de grond- en oppervlaktewatervoorraden onvoldoende aangevuld. Met ingang van zaterdag 22 augustus geldt daarom in delen van het werkgebied van het waterschap een verbod op het oppompen van grondwater bij natte landnatuur. Natte landnatuur is natuur op land waar de bodem vaak nat is door grondwater of oppervlaktewater. Denk aan moerassen, natte graslanden, broekbossen, rietvelden en veengebieden.
Op natte natuurterreinen heeft de droogte ook effect. Zo komen planten en dieren, die afhankelijk zijn van natte omstandigheden, in de problemen. Ook kunnen veengebieden uitdrogen. Als veen te veel uitdroogt, kan schade ontstaan die niet meer te herstellen is.
Voorkomen van onherstelbare schade
Om onherstelbare schade door droogte te voorkomen geldt in het werkgebied al een verbod op het onttrekken van oppervlaktewater. Daarnaast is op 18 augustus 2026 een verbod ingesteld op grondwateronttrekking bij kwetsbare beeklopen met waardevolle natuur. Ook andere natte natuurgebieden hebben bescherming nodig om onherstelbare schade te voorkomen. Daarom nu deze maatregel. Het waterschap is verantwoordelijk voor het beschermen van de grondwatervoorraad en het voorkomen van onherstelbare schade aan de natuur.
Verschil tussen oppervlaktewater en grondwater
Oppervlaktewater is water dat je kunt zien, zoals sloten, beken, rivieren en vijvers. Grondwater zit onder de grond en ontstaat doordat regenwater in de bodem zakt. Als het lang droog is, worden zowel het oppervlaktewater als het grondwater niet of minder goed aangevuld.
Waarvoor en waar het verbod geldt
Het verbod is van toepassing op het oppompen (onttrekken) van grondwater voor de beregening van gazons, siertuinen, grasland, golfbanen, percelen grond met maïs en sportvelden in gebieden die zijn aangemerkt als natte landnatuur inclusief de bijbehorende hydrologische beschermingszone. Op deze kaartis te zien waar dit verbod precies geldt. Het waterschap controleert in gebieden waar het verbod geldt. Dat gebeurt vanuit de lucht en in het veld.
Maatregelen zolang als nodig
De ingestelde onttrekkingsverboden gelden niet langer dan nodig. De situatie wordt dagelijks gemonitord. Hydrologen en ecologen van het waterschap voeren regelmatig metingen uit. Ook de peilen van het oppervlaktewater worden nauwlettend in de gaten gehouden. Dat moet op een voldoende streefniveau zijn. Drooggevallen beken moeten weer voldoende watervoerend zijn. Dit betekent dat er weer water stroomt. Het waterschap staat in nauw contact met ondernemers, partners en andere stakeholders. Waar mogelijk wordt maatwerk toegepast.
Bekijk de actuele situatie en maatregelen op onze liveblog over droogte.
Meer informatie over de exacte locaties staan op deze kaart.
De meest gestelde vragen en antwoorden
Wat houdt het onttrekkingsverbod grondwater voor natte landnatuur in?
Het oppompen van grondwater bij natte landnatuur is niet meer toegestaan. Natte landnatuur is natuur op land waar de bodem vaak nat is door grondwater of oppervlaktewater. Denk aan moerassen, natte graslanden, broekbossen, rietvelden en veengebieden. Het verbod geldt bij kwetsbare natuurgebieden en in de bijbehorende beschermingszones en is nodig om verdere schade aan natuur, beken en veengebieden door de aanhoudende droogte te voorkomen.
Waarom geldt dit verbod?
Het is al lange tijd droog. Daardoor daalt het grondwater en krijgt de natuur steeds minder water. Op sommige plekken vallen beken zelfs droog. Dit kan leiden tot onherstelbare schade aan de natuur. Met deze maatregel voorkomen we dat zoveel als mogelijk.
Wanneer gaat het verbod in?
Het verbod geldt met ingang van 22 augustus 2026.
Waar geldt dit verbod?
Op deze kaart is te zien waar dit verbod precies geldt.
Hoe lang blijft het verbod gelden?
Dat hangt af van de hoeveelheid regen die valt. Het verbod blijft gelden totdat het grondwater zich voldoende heeft hersteld.
Hoe controleren jullie of mensen zich aan het verbod houden?
Onze handhavers houden toezicht op de naleving van het verbod vanuit de lucht en in het veld. Bij overtredingen treedt het waterschap handhavend op.
Het is al langer droog. Waarom komt dit onttrekkingsverbod voor grondwater bij natte landnatuur nu pas?
We houden de situatie al sinds april in de gaten. In het voorjaar heeft het waterschap de waterpeilen verhoogd. Toch raakt het beschikbare oppervlakte- en grondwater langzaam op als het lang niet genoeg regent. Water stroomt weg en verdampt. Om onherstelbare schade door droogte te voorkomen geldt in het werkgebied sinds 12 juni al een verbod op het onttrekken van oppervlaktewater. Daarnaast is op 18 augustus 2026 een verbod ingesteld op grondwateronttrekking bij kwetsbare beeklopen met waardevolle natuur. Om verdere schade door droogte te voorkomen, is deze maatregel nodig.
Waar vind ik meer informatie over het gebruik van grondwater?
Op onze website bij grondwater kan je controleren welke regels voor jouw situatie gelden
Kan het waterschap niet meer water vasthouden?
Dat doen we al waar dat kan. In het voorjaar hebben we de waterpeilen verhoogd. Op sommige plekken zelfs hoger dan normaal. Toch raakt het beschikbare water langzaam op als het lang niet regent. Water stroomt weg en verdampt. Daardoor is steeds minder water beschikbaar.
Moet ik minder drinkwater gebruiken?
Drinkwater is de verantwoordelijkheid van Vitens. Wel vragen we iedereen om bewust met water om te gaan. Gebruik alleen water als dat echt nodig is. Zo helpen we samen om de druk op het watersysteem zo klein mogelijk te houden.
Van wie is het grondwater?
Het is een gedeelde verantwoordelijkheid. Het waterschap is verantwoordelijk voor het beschermen van de grondwatervoorraad en het voorkomen van onherstelbare schade aan de natuur. Samen met het Rijk, de provincie, gemeenten, andere waterschappen en grondeigenaren werken we aan een sterk en toekomstbestendig watersysteem.
Geldt het onttrekkingsverbod ook voor de brandweer en drinkwaterbedrijven?
Nee, voor bluswater is een uitzondering gemaakt, de brandweer mag te allen tijde voor een calamiteit (niet voor een oefening!) water gebruiken. Wel wordt de brandweer gevraagd om in de omgeving te kijken naar het onttrekkingspunt dat de minste nadelige gevolgen met zich meebrengt.
Voor drinkwaterbedrijf Vitens geldt dit onttrekkingsverbod niet.
Geldt dit verbod ook voor industriële onttrekkingen?
Nee. De industriële onttrekkingen vallen onder de bevoegdheid van de provincie.
Waarom is een onttrekkingsverbod nodig?
Een onttrekkingsverbod is nodig om schade aan de natuur zoveel mogelijk te beperken. Planten en dieren die afhankelijk zijn van natte omstandigheden komen door de lage grondwaterstanden in de problemen. Ook kunnen veengebieden uitdrogen. Als veen eenmaal te veel uitdroogt, kan dat zorgen voor schade die we niet meer kunnen herstellen.
Hoe monitoren jullie de waterstanden?
Monitoren gebeurt door metingen en door veldbezoek.
Waar kijken jullie naar om te bepalen of het weer kan worden ingetrokken?
We kijken in het veld en naar de data. Voor natte landnatuur zijn de grondwaterstanden en de neerslag en weersvooruitzichten van belang. Ook kijken we naar KNMI-data.
Hoe komt het dat er meerdere besluiten in een korte tijd worden genomen?
We maken zorgvuldige afwegingen voordat we tot een besluit komen. Per keer bekijken we hoe de actuele situatie is en welk besluit nodig is. Ook is voorbereidingstijd nodig om een besluit uit te kunnen voeren. Zo kan het voorkomen dat in een korte tijd meerdere besluiten worden genomen.
