Eerst wordt de droge bodem aangevuld

Tussen het maaiveld en het grondwater zit een bodemlaag waarin zowel water als lucht aanwezig is. Dit noemen we de onverzadigde zone. Regenwater moet door deze laag heen om het grondwater te bereiken.

Na een lange droge periode bevat deze bodemlaag weinig vocht. De regen die nu valt, wordt daarom eerst gebruikt om de bodem weer vochtiger te maken. Water wordt onderweg vastgehouden door de bodem en zakt daardoor niet direct door naar het grondwater.

Je kunt het vergelijken met een droge spons. Als je daar water op giet, wordt het eerste water door de spons opgenomen. Pas als de spons vochtiger wordt, kan het water er verder doorheen stromen.

Hoe snel zakt regenwater de bodem in?

Dat verschilt sterk per locatie. De bodemsoort speelt daarbij een belangrijke rol. In een zandbodem kan water relatief makkelijk naar beneden bewegen. In fijnere bodems, zoals klei, wordt water sterker vastgehouden en gaat dit proces langzamer. Daarnaast kan water via bijvoorbeeld wormgangen, oude wortelkanalen en scheuren plaatselijk sneller dieper in de bodem terechtkomen.

Ook de diepte van het grondwater maakt veel verschil. In sommige polders kan het grondwater al ongeveer 40 centimeter onder het maaiveld zitten. Op delen van de Veluwe kan de afstand tot het grondwater tientallen meters bedragen. Regenwater heeft daar dus een veel langere weg af te leggen.

Regen helpt, maar herstel kost tijd

De regen die nu valt is welkom en helpt om het vochttekort in de bodem aan te vullen. Maar dat betekent niet dat de grondwaterstanden direct stijgen. Eerst moeten de drogere bodemlagen voldoende vocht opnemen voordat een groter deel van het water het grondwater kan bereiken.

Daarom zien we op dit moment vooral effect in de bovenste bodemlagen. Het effect op de grondwaterstanden volgt later. Voor structureel herstel is bovendien over een langere periode voldoende neerslag nodig.