Het eerste grote project binnen deze samenwerking is de aanpak van beken in de Gelderse Vallei. Veel beken zijn na de Tweede Wereldoorlog aangepast en rechtgetrokken voor de landbouw. Deze zogenoemde ‘gekanaliseerde beken’ zorgen voor een snellere afvoer van te veel regenwater, maar daarvan zijn de laatste jaren nadelige gevolgen te zien: water stroomt te snel weg, waardoor er in droge perioden een watertekort ontstaat. De komende drie jaar wordt in totaal 12 kilometer beek hersteld, waarvan het grootste deel aan de Lunterse Beek en de Heiligenbergerbeek. De planning van de werkzaamheden vindt momenteel plaats. In aanloop naar de uitvoering betrekken beide overheden de belanghebbenden tijdig bij de verdere planvorming.
Gedeputeerde Water & Bodem Has Bakker: “Het herstel van beken vraagt tijd en inspanning, maar brengt schoonheid terug. Het is goed dat we hiermee aan de slag gaan, want het brengt zoveel moois. De omgeving wordt simpelweg een stuk aantrekkelijker en tegelijk werken we aan het halen van doelen die belangrijk zijn voor onze gezondheid en het ecosysteem. ”
Provincie Utrecht en Waterschap Vallei en Veluwe willen het oorspronkelijke ecosysteem van de beken herstellen en hun kronkelende vorm terugbrengen. Dit zorgt ervoor dat het watersysteem weer natuurlijker en stabieler wordt. Water blijft langer in de beken en daarmee in de bodem wat helpt bij droogtebestrijding. Door beplanting naast de beken aan te brengen, krijgen dieren en planten bovendien meer ruimte om te leven en verbetert de waterkwaliteit. Beschaduwen voorkomt het dichtgroeien van de beek door bijvoorbeeld riet of kroos, wat de doorstroming kan belemmeren. Daarnaast houdt het het water koel en zuurstofrijk.
Vrije doorgang voor vissen
Verder trekken de provincie en het waterschap samen op om op verschillende plekken de doorstroming van vissen te verbeteren. Dit gebeurt onder andere bij de mondingen van de Modderbeek en de Lunterse Beek. Door stuwen en andere obstakels aan te passen, krijgen vissen meer ruimte om vrij te bewegen en voort te planten. Een betere doorstroming zorgt ook voor meer variatie in waterplanten, insecten en vogels.
Heemraad Erik den Hertog van Waterschap Vallei en Veluwe: “Belangrijk is dat we kijken naar het landschap waar de beken door heen stromen: oevers, flanken, landbouwgronden, natuurgebieden en de ondergrond. Het gehele beekdal, met water en bodem als uitgangspunt.”
Samenwerken aan natuur en waterkwaliteit
De samenwerking tussen Waterschap Vallei en Veluwe en de provincie Utrecht bestaat al langer, maar staat voor nieuwe en complexere uitdagingen. Klimaatverandering en de toenemende druk op de ruimte vragen om betere afstemming, zeker omdat beide organisaties veel taken delen in hetzelfde gebied. Daarom hebben zij nieuwe afspraken gemaakt over hoe zij samenwerken aan projecten, financiering en uitvoering.
Door te werken aan betere waterkwaliteit en sterkere natuur dragen de provincie en het waterschap bij aan belangrijke doelen als de Europese Kaderrichtlijn Water (KRW (Kaderrichtlijn Water)) en het Natuurnetwerk Nederland (NNN). Schoon water en een robuuste natuur zijn onmisbaar voor een gezonde leefomgeving en een goed functionerend ecosysteem.
Daarnaast werken de provincie en het waterschap aan andere opgaven om het landelijk gebied leefbaar en veerkrachtig te houden. Het gaat onder meer om een betere waterhuishouding, voldoende ruimte voor waterberging, klimaatadaptatie en het toekomstbestendig maken van de landbouw.
Ontwerp Utrechts Programma Landelijk Gebied
Deze opgaven zijn onderdeel van het Ontwerp Utrechts Programma Landelijk Gebied. De samenwerking van het waterschap en de provincie sluit hierop aan. Door samen op te trekken worden maatregelen beter op elkaar afgestemd, kunnen projecten sneller worden uitgevoerd en ontstaat er meer duidelijkheid voor inwoners, boeren en natuurbeheerders.
